Op uitnodiging van ZonMw verzorgde Sharon Stellaard op 7 december 2016 een presentatie over de Academische Werkplaats Samen op School tijdens een overleg met drie ministeries (OCW, SZW en VWS) en drie organisaties die de werkplaats programma’s beheren (ZonMw, NRO, werkplaatsen Sociaal Domein). Aanwezigen waren geïnteresseerd in de succes- en faalfacoren van kennisdeling in de praktijk.
Auteur: Angela van Heeswijk
Community of Practice in Lelystad van start!
Op dinsdag 29 november organiseerde Gerhard Straatsma (conrector) namens het SVOL een Community of Practice (CoP) in het restaurant van De Rietlanden. Lelystad vormt één van de zes plekken in Flevoland en IJsselland waar een leergemeenschap is gestart. Aanwezig waren 2 ouders, een jeugdverpleegkundige en jeugdarts van de GGD, gemeente Lelystad, Ambulante jeugdhulp (Arcus), directeur en zorgcoordinator van het onderwijs, en een onderzoeker van de Academische Werkplaats. Allen gemotiveerd om mee te denken over de kansen die er liggen in de samenwerking tussen ouders, school en jeugdhulp.
Na een kort en persoonlijk welkom en opening door Gerhard vond een kennismakingsrondje plaats. Vervolgens nodigde Gerhard wethouder Elly van Wageningen uit om haar kijk op Passend Onderwijs en jeugdhulp te vertellen.
‘Een Community of Practice betekent dat je samenwerkt. En binnen Passend Onderwijs is nu juist dat samenwerken super belangrijk. Maar ik merk dat niet altijd alle partijen aan tafel zitten. En bij Community of Practice is dat wel het geval. Namelijk: ten eerste de ouders. Zij zijn cruciaal; de belangrijkste partner, vooral voor het kind. Zij blijven geloven in het kind en blijven naar mogelijkheden zoeken want als het niet goed gaat met je kind gaat dat je aan het hart. Lastig is soms om dat op een goede manier te communiceren, want je emotie speelt mee. Voor de leerkracht is dat ook soms lastig. De leerkracht is in het onderwijs de spil. Die moet goed luisteren, ook als ouders met emoties bij hem komen. Belangrijk is om achter het verhaal de echte behoefte te voelen en ervaren. Communicatie is daarin heel belangrijk. De zorg is de volgende partij die belangrijk is: die moet snel kunnen schakelen en ingezet worden. Aanwezigheid in de school is dan handig. Mijn ervaring is dat mensen in de zorg doordrongen zijn van goede communicatie. Ze zijn empatisch, kunnen goed luisteren, en dat is belangrijk. Fijn zou zijn dat mensen uit de zorg dit inbrengen in het onderwijs. We kunnen van elkaar leren, ook hier in deze community. Om op de goede manier met elkaar te communiceren. De leerling is de spil in het onderwijs en in de jeugdhulp. Die moet zich goed kunnen ontwikkelen. Kortom: community en communicatie is belangrijk. De theorie is belangrijk, nog veel mooier vind ik het dat dit nu ook in de praktijk wordt gebracht middels deze Community of Practice! Ik wens jullie een mooie COP en hoop dat er veel ideeen uitkomen die jullie verder kunnen brengen’.
Geïnspireerd beginnen de deelnemers aan het eerste programma-onderdeel. Thema was de beeldvorming over ouders, hulpverleners en school. Met deze prachtige flappen als uitkomst.
Na deze activiteit is het woord aan Jantien Gerdes, onderzoeker van de Academische Werkplaats Samen op School. Zij legt uit dat de academische werkplaats bekijkt wat wel werkt en wat niet werkt. Zij verbindt expertise en ervaringen uit de praktijk en wetenschap met elkaar. Het vormt zo een kruisbestuiving in kennis. Jantien benadert dit vanuit een wetenschappelijke invalshoek. Jantien kijkt op de werkvloer: wat gebeurt daar qua samenwerking. Maar ook: wat gebeurt daar niet: er wordt niet altijd echt samengewerkt.
Daarna is het tijd voor een klein onderzoekje en een stelling. Als laatste programma-onderdeel wordt één van de ouders gevraagd te reflecteren op deze middag: hebben we iets gemist? Genoemd wordt dat ‘communicatie’ als thema steeds terug komt. Dat valt op. Succeservaring zit hem in de gelijkwaardigheid en uitspreken van verwachtingen. Als de gelijkwaardigheid blijft bestaan dan kom je er wel. Met deze woorden sluit Gerhard de bijeenkomst af.
Nieuwsgierig geworden en/of interesse om de volgende keer aan te sluiten? Mail naar GP.straatsma@rietlanden.nl
THINK bijeenkomst
Op 10 november 2016 vond een inspirerende bijeenkomst plaats rondom het programma THINK op het stadhuis in Zwolle. THINK is een begrip op Talentstad (VO school) in Zwolle. Bij THINK staan de leerling en zijn/haar omgeving centraal. Leerlingen leren omgaan met situaties die nieuw zijn en die horen bij de middelbare school. De school werkt hierin samen met o.a. jeugdgezondheidszorg (GGD), Mindfit, MEE, COC, De Kern en Tactus. Inmiddels is THINK door betrokkenen zelf positief geëvalueerd. Op dit moment ligt er een aantal concrete onderzoeksvragen. De academische werkplaats is gevraagd om mee te denken bij de formulering hiervan.
De bijeenkomst op 10 november had tot doel om met alle betrokkenen vooruit te denken naar een toekomstige invulling van THINK op meer scholen. Na een korte introductie door Peter Gerritsen (projectleider vanuit Talentstad), Jan-Willem Dollenkamp (gemeente Zwolle) en Marieke Snel (projectleider vanuit de Kern) werd in een carrousel informatie opgehaald over het “inrollen” van THINK.
In de discussie die hierop volgde werd duidelijk dat jongeren gehoord willen worden over de te behandelen onderwerpen. Met ruimte in het lesprogramma voor actualiteiten. Het grote pluspunt van THINK is het samenkomen van verschillende werelden van beleid, onderwijs, jeugdgezondheidszorg en maatschappelijk dienstverlening. Wat we ook beogen als academische werkplaats. We kijken er naar uit om binnenkort een aanvraag voor kortdurend onderzoek te ontvangen.
Workshop en folder op “Voor de Jeugd Dag”
Maandag 3 oktober 2016, organiseerden de ministeries van VWS, VenJ, OCW, Nji en de VNG voor de vierde keer de ‘Voor de Jeugd Dag’ in de Westergasfabriek in Amsterdam. Op deze dag kwamen beleidsambtenaren en bestuurders jeugd en onderwijs van gemeenten, zorg en welzijns- en onderwijsprofessionals, raadsleden, ouders en jeugd bij elkaar. De Karategirls uit Almere opende de dag!
De 1.300 deelnemers konden kiezen uit meer dan 80 workshops in verschillende paviljoens. Eén van de workshops werd verzorgd door Sharon Stellaard, verbonden als onderzoeker aan de Academische 
werkplaats Samen op School, en Jan Pieter Kleijburg van de gemeente Almere. In hun workshop werd op interactieve wijze stil gestaan bij vier sturingsperspectieven, hun achtergronden, verschijningsvormen en hun uitwerking in de beroepspraktijk.
Voor deze gelegenheid werd een FOLDER over onze werkplaats gepubliceerd door ZonMw!
Tijdens deze voor de Jeugd Dag stonden de levens van Sophie en Sami centraal. Vanuit de leefwereld van deze jeugdigen werd ingegaan op vragen als: Hoe kunnen kwetsbare jonge kinderen goed ondersteund worden? Hoe krijgt de huisarts een goede rol in de samenwerking rondom jeugd? Wat is nodig om de overgang van jongere naar volwassene soepeler te laten verlopen? Regie op de transformatie, hoe doen gemeenten dat? Onderwijs en zorg hoe versterken zij elkaar? Hoe kunnen cliënten, jongeren en ouders een volwaardige stem en zinvolle invloed krijgen?
Community of Practice SBO De Brug in Zwolle van start!
Op woensdag 28 september 2016 organiseerden Lucy Wisse (orthopedagoog) en Egbert Kloppenburg (directeur) een startbijeenkomst op speciaal basisonderwijs school (SBO) De Brug. Aanwezig waren 2 ouders, de jeugdarts (GGD), maatschappelijk werk (De Kern), jeugdhulp (Vitree), psycholoog (Karakter), bestuurder van schoolbestuur Vivente, leerkrachten, stagiaire en IB-er van de Brug. Allen betrokken bij de leerlingen op deze school en gemotiveerd om mee te denken en leren over de kansen die er liggen in de samenwerking tussen ouders, jeugdigen, school en jeugdhulp.
Na een korte en persoonlijke opening door Egbert vond een nadere kennismaking plaats van betrokkenen rondom een (denkbeeldige) leerling van de SBO. Waar sta jij ten opzichte van deze denkbeeldige leerling? Een mooie manier om kennis te maken met iedereen.
Vervolgens lichtten Sharon Stellaard en Angela Thissen de Academische werkplaats transformatie jeugd (AWTJ) Samen op School toe. Sharon Stellaard ging in op het promotie onderzoek wat zij de komende jaren gaat uitvoeren en Angela Thissen ging in op de Community’s of Practice die op scholen momenteel worden ingericht. Bekijk haar hier presentatie. De Brug is een van de scholen in IJsselland en Flevoland waar een leergemeenschap wordt gestart. Voor de zomervakantie ging ook de Thorbecke in Zwolle al van start.
In subgroepjes gingen de deelnemers de discussie aan met elkaar: welke werkwijzen dragen bij aan een verbeterde samenwerking tussen ouders, jeugdigen, onderwijs en jeugdhulp? Wat gaat er al goed en wat kan beter?
Plenair werden de inzichten gedeeld. Het gaat om preventie, elkaar leren kennen, samen optrekken, eenduidigheid, maar vooral de leerkracht voor de klas empoweren om goed in verbinding te (blijven) staan met de leerling en ouders.
Dat betekent je kwetsbaar op durven stellen naar je collega’s op school en vanuit de zorg. En een goede communicatie met ouders. Wat op een SBO school, waar kinderen uit diverse gemeenten komen en niet altijd door ouders gebracht worden, een extra uitdaging is. Maar de Brug gaat deze uitdaging vol verve aan.
Op naar een volgende bijeenkomst waar de onderzoeks-/leervragen centraal staan!
Folder participatief onderzoek folder ZonMw
Om jeugdhulp beter aan te laten sluiten bij de behoeften van jongeren en ouders en uit te kunnen gaan van hun eigen kracht is hun betrokkenheid noodzakelijk. Daarom worden ouders en jongeren structureel betrokken bij de planvorming, doelstellingen, uitvoering en evaluatie van de academische werkplaatsen. Maar hoe organiseer je deze structurele betrokkenheid? Is het altijd mogelijk, is het altijd nodig? Wanneer is het goed genoeg? En wie draagt de verantwoordelijkheid?
In opdracht van ZonMw ontwikkelde Christine Dedding, expert op het gebied van jongerenparticipatie, een driedaagse leergang participatie voor de academische werkplaatsen. In interactieve werksessies gingen de ruim 30 deelnemers – coördinatoren, onderzoekers, ouders en jongeren – met participatievraagstukken aan de slag. Namens de werkplaats Samen op School IJsselland/Flevoland namen deel Johan van Kesteren, Jacqueline Schoones en Angela Thissen zoals al eerder bericht. De belangrijkste eyeopeners en lessen uit deze leergang zijn gebundeld in deze folder.
Dorien Graas stelt zich aan u voor
Dorien Graas is per 1 september 2016 de nieuwe lector Jeugd bij Windesheim. In de academische werkplaats ‘Samen op School’ zal zij de taken van Jack de Swart overnemen (o.a.) in de stuurgroep.
Met het vertrek van Jack de Swart heeft het lectoraat Sturing in de jeugdzorg ook een andere naam gekregen: lectoraat Jeugd. Deze naam past beter bij de bredere scope, waarbij vooral de samenwerkingsrelaties van professionals met de cliënt alsook met andere professionals centraal staan. De focus ligt hierbij op de versterking van de relatie tussen onderwijs, (praktijkgericht) onderzoek en de instellingen voor jeugdhulp in de regio Zwolle.
Dorien Graas heeft ruime onderzoekservaring en deskundigheid als het gaat om de thema’s Jeugdhulp, Passend Onderwijs en maatschappelijke vraagstukken. Ze is gepromoveerd op het proefschrift ‘Zorgenkinderen op school’, over de ontwikkelingen en geschiedenis van het onderwijs aan kinderen met een verstandelijke beperking.
Ze werkte als senior adviseur en projectleider bij de toenmalige Raad voor Maatschappelijke Ontwikkeling. Daar werkte ze in commissieverband aan adviezen over maatschappelijke participatie en over maatschappelijke opvoedvraagstukken, zoals over maatschappelijke ontwikkelingen en de verschuiving van opvoedingsverantwoordelijkheid; over Vroeg en Voorschoolse Educatie (VVE); en het belang van een sterke Pedagogische Civil Society.
Tevens is ze directeur geweest van het multidisciplinaire Amsterdams Centrum voor Kinderstudies van de Vrije Universiteit Amsterdam. In die functie coördineerde en initieerde ze de interdisciplinaire samenwerking tussen de faculteiten Psychologie en Pedagogiek, Rechten en Geneeskunde over de thema’s kinderen, jongeren, gezin en samenleving.
Ze heeft als publicist meerdere publicaties op haar naam staan. Zij is medeauteur van de boeken ‘De Wet op de jeugdzorg in de dagelijkse praktijk’ en ‘Ontzorgen en normaliseren. Naar een sterke eerstelijns jeugd- en gezinszorg’ en van artikelen als ‘Passend is dat onderwijs pas als het kind er beter van wordt’ in NRC en ‘Werken aan een veilig leef- en leerklimaat voor alle kinderen’.
We heten haar WELKOM!
Sharon Stellaard vertelt over het EGPA congres
Van 22-26 augustus 2016 vond de jaarlijkse EGPA conferentie plaats in Nederland. Utrecht was het toneel voor een internationaal gezelschap van wetenschappers, allen gefascineerd door de publieke sector. De eerste twee dagen van deze conferentie waren gereserveerd voor PhD onderzoekers van binnen en buiten Europa. Allen druk bezig met het schrijven van papers voor hun dissertatie.
In kleine subgroepen kregen de junior onderzoekers de gelegenheid om hun onderzoek te presenteren en feedback te ontvangen. Dit alles met het doel het onderzoek te verbeteren en uiteindelijk gepubliceerd te krijgen. Ook ik kreeg deze mogelijkheid. Ik vertelde over:
- de unieke context waarbinnen mijn onderzoek zich afspeelt: de Academische Werkplaats
- de onderzoeksvraag: welke regionale en lokale verschillen doen zich voor in de sturing op integrale onderwijs – jeugdhulp en hoe werken zij door in de kwaliteit van de dienstverlening?
- de onderzoeksopzet en methoden: kwalitatieve casestudy in 4 gemeenten.
Van goed ingelezen en slimme collega PhD’s kreeg ik waardevolle tips! Ik werd op scherp gezet en was dankbaar voor literatuur suggesties en contacten die ik aangereikt kreeg. Op mijn beurt luisterde ik naar presentaties van de anderen en gaf ik als discussant feedback op een paper. Ook het meekrijgen van al dit werk van anderen was zeer leerzaam. Al met al waardevolle dagen waarin ik inspirerende collega onderzoekers heb leren kennen. Volgend jaar wordt de conferentie opnieuw gehouden. Dan in Milaan. Dus wie weet addio amici!
Kennisuitwisseling met PACT
PACT is een innovatieproject dat de werelden van kinderopvang, onderwijs en zorg verbindt. In dit project wordt door velen enthousiast gewerkt aan een rijke speel- en leeromgeving voor jonge kinderen. Met de ambitie om kinderen zich samen te laten ontwikkelen, te spelen en te leren. PACT is een project van het Kinderopvangfonds. Professionals en bestuurders zetten zich samen in om zo’n exclusieve omgeving te realiseren.
PACT onderzoekt, ontwerpt en stimuleert nieuwe praktijken in Nederland. PACT heeft een wetenschapsteam (o.l.v. Jeanette Doornenbal, Ruben Fukkink en Tom van Yperen) dat een aantal praktijken volgt en actief ondersteunt.
PACT is ook in de regio Flevoland/ IJsselland actief. Voor de zomer is al kennisgemaakt met de ambassadeur in Flevoland en IJsselland. Kennis is uitgewisseld onder andere over o.a. de Almeerse Stedenwijk en de Kindercentrum de Buitenhoeve in de regio Steenwijk. Vandaag (15 september 2016) is de voorzitter van het bestuur van de Academische Werkplaats in gesprek gegaan met de landelijke projectleiding van PACT.
Voor meer informatie over PACT: kijk op http://www.pedagogischpact.nl.
Kick-off Pilot Werkplaatsen Onderwijsonderzoek PO
Op uitnodiging van de PO-raad en het Nationaal Regieorgaan Onderwijsorgaan (NRO) was de Academische werkplaats Samen op School aanwezig bij de kick-off van drie nieuwe werkplaatsen in Utrecht, Amsterdam en Tilburg. Allen gericht op Onderwijsonderzoek in het Primair Onderwijs.
De bijeenkomst vond plaats op basisschool De Schakel in Utrecht Overvecht. Kinderen van groep 8 startten de bijeenkomst met het zingen van 2 liederen.
Na een welkom van Simone Walvisch (PO raad), Jet Bussemaker (minister OCW) en Jelle Kaldewaij (Nationaal Regieorgaan Onderwijsorgaan) hielden de drie nieuwe werkplaatsen een pitch.
Na 2 rondetafelgesprekken werden de ervaringen van een aantal ZonMw Academische Werkplaatsen Transformatie Jeugd (AWTJ) gepresenteerd.
In de toekomst zal kennisuitwisseling tussen de
werkplaats Samen op School, de enige AWTJ werkplaats die zich richt op samenwerking tussen leerling/ouders, onderwijs en zorg, en de drie nieuwe werkplaatsen Onderwijsonderzoek plaats (blijven) vinden.
Samen op School 
